حجتالاسلام ابراهیم ابراهیمی، عضو هیئت علمی گروه الهیات دانشگاه اراک در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از استان مرکزی، گفت: رجعت در کلمات بزرگان به دو معنی تفسیر شده است و معنی نخست آن یعنی بازگشت گروهی از مردگان به دنیا و اینکه آنها با همان روح و جسم دنیوی که دنیا را ترک کردهاند همزمان با قیام حضرت مهدی(عج) از عالم برزخ به همین دنیا باز میگردند و دوم به معنای بازگشت حق به حد واقعی خود یعنی بازگشت دولت حق نه بازگشت اشخاص پس از مردن است.
وی بیان کرد: گروه اول بین علمای امامیه مشهور است چنانچه شیخ صدوق، شیخ مفید، شیخ طوسی، سید مرتضی، علامه مجلسی و حر عاملی و ... به این عقیده پایبند بودهاند و گروه دوم منصوب به بعضی از علمای امامیه است که مرحوم صاحب مجمع البیان در کتاب خود بدون ذکر نام به آن اشاره داشته است.
رجوع به معنی بازگشت پس از رفتن است
حجتالاسلام ابراهیمی در تعریف لغوی رجعت ادامه داد: رجعت که در لغت عرب الرجه آمده است از ماده رجع و اصل آن الرجوع به معنی بازگشت پس از رفتن است و طریحی در مجمعالبحرین در تعریف اصطلاحی آن گفته است: رجعت برگشت پس از مرگ و بعد از ظهور حضرت مهدی(عج) و از ضروریات مذهب است و سید مرتضی نیز در معنی و تعریف رجعت فرموده است: معنی رجعت این است که خداوند تعالی از کسانی که قبل از ظهور امام زمان(عج) مردهاند قومی از شیعیانش را زنده میکند تا به فوز مباشرت در نصرت و طاعت و جنگ با دشمنان او نائل آیند و این ثواب بزرگ از آنها فوت نشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه اراک تصریح کرد: علامه مجلسی نیز در معنی و مفهوم رجعت میفرماید؛ خداوند منان در عصر ظهور حضرت ولی عصر(عج) گروهی از مومنان را زنده میکند و چشمانش را به ائمه دین و دولت حقه روشن میسازد و نیز گروهی از دشمنان دین را زنده میکند تا انتقام از آنها گرفته شود و برخی اخبار دلالت بر رجعت پیامبر اسلام(ص) و بقیه امامان دوازده گانه دارد.
وی خاطرنشان کرد: ما باید معتقد به بازگشت و رجعت گروهی از مردم و ائمه دین باشیم و علم تفصیلی و دانش واقعی آن ویژه ائمه معصوم(ص) است و باید به آنها رجوع شود.
تشریح سیر تاریخی رجعت
حجتالاسلام ابراهیمی در تشریح سیر تاریخی رجعت، گفت: اگر تفکر رجعت را بتوانیم به زمان رسول خدا(ص) برسانیم بدونشک باید پذیرفت که رجعت از عقاید اسلامی است نه شیعه؛ چراکه معمار دین اسلام رسول گرامی اکرم(ص) بیانگر آن بودهاند و هرچند از نظر شیعه هر آنچه که معصوم(ص) بگوید عین اسلام است گرچه پیامبر(ص) متذکر آن نشده باشد.
عضو هیئت علمی گروه الهیات دانشگاه اراک با بیان اینکه با سپری شدن دوران پر تنش صدر اسلام و شاید از اوایل امامت امام محمد باقر(ع) مردم کم کم به مسائل علمی و بحث و جدل روی آوردند، اظهار کرد: بر اساس حدیثی که از امام محمد باقر(ع) نقل است میتوان زمزمههای بحث رجعت را در زمان امام چهارم نیز به گوش خرد شنید و در این حدیث امام سجاد(ع) خطاب به امام باقر(ع) فرمودهاند؛ این عراقیها چیزی از من میپرسند که گمان ندارم احدی از اهل عالم غیر از من بداند و میپرسند کی مردهها زنده میشوند و بر سر دین با زندهها میجنگند.
وی در تشریح فلسفه رجعت ادامه داد: هر کاری به دنبال فلسفه و هدف مشخصی در حال انجام است و هر عملی نسبت به بزرگی و اهمیتی که دارد هدفش نیز مهمتر میگردد و با تتبع در روایات و بخصوص کلمات بزرگان امامیه موارد فراوانی به عنوان هدف و فلسفه رجعت به دست آمده است.
حجتالاسلام ابراهیمی گفت: بنابراین رجعت یکی از مسائل پیچیده مربوط به دوران ظهور حضرت مهدی(عج) و بعد از آن حضرت است و بر اساس این عقیده گروهی از مومنین به این جهان باز میگردند تا ظهور دولت حق را مشاهده کنند و از شکوفایی آن لذت ببرند و نیز گروهی از منافقین بازگردانده میشوند تا کیفر دنیوی اعمال ناشایست خود را بچشند.
عضو هیئت علمی گروه الهیات دانشگاه اراک بیان کرد: در قرآن مواردی وجود دارد که امکان رجعت را در این امت به ثبوت میرساند و قرآن در آیه 83 سوره مبارکه نمل و آیات 18 تا 25 سوره مبارکه کهف با صراحت از رجعت سخن گفته است.
آیه 11 سوره غافر دلالت بر رجعت دارد
وی با اشاره به آیه 11 سوره مبارکه غافر اظهار کرد: «قَالُوا رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَیْنِ وَأَحْیَیْتَنَا اثْنَتَیْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَى خُرُوجٍ مِّن سَبِیلٍ» و عبارت رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَیْنِ وَأَحْیَیْتَنَا اثْنَتَیْنِ دلالت بر رجعت دارد؛ زیرا از دو مرگ و دو زنده شدن خبر میدهد که میراندن نخست پس از حیات نخست و میراندن دوم پس از حیات در رجعت است.
حجتالاسلام ابراهیمی تصریح کرد: توجه به این نکته ضروری است که نظام آفرینش با اراده حکیمانه الهی استوار شده و از قانونمندی ویژهای برخوردارست و از سنتهای قطعی خداوند در آفرینش جاودانی نبودن انسان در دنیا و اینکه هیچ فردی از افراد بشر در جهان جاوید نخواهد ماند.
عضو هیئت علمی گروه الهیات دانشگاه اراک افزود: از طرفی دیگر برخی از سنتهای الهی جنبه نسبی دارد و درست است که بر اساس نظام آفرینش هر جانداری باید از طریق مجاری طبیعی متولد شود؛ اما در عین حال میبینیم که حضرت عیسی(ع) از این قانون مستثنی میشود و رجعت برخی آدمیان در امتهای گذشته از جمله زنده شدن عزیر پس از صد سال نیز چنین است که قرآن کریم از آنها یاد کرده، بنابراین رجعت در امت حضرت محمد(ص) در حیطه قانون است.