حجتالاسلام والمسلمین تقی حاتمی، کارشناس مهدویت در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، با اشاره به مبحث مهدویت و قرآن گفت: در سالهای اخیر توجه به مسئله مهدویت بهویژه در عرصه علمی و تخصصی رنگ و بوی خاصی گرفته است که یکی از مهمترین عرصههای آن، مبحث مهدویت و قرآن است.
وی افزود: یکی از مباحثی که در تاریخ اسلام و در مباحث علمی و تخصصی در حوزه مهدویت و قرآنپژوهی مطرح است مبحث آیات مهدوی است که این آیات چگونه آیاتی هستند و چرا در وصف حضرت مهدی(عج) ذکر شده است و اینکه چه مؤلفههایی برای بازشناسی آن از آیات دیگر وجود دارد.
این کارشناس مهدویت حوزه اظهار کرد: سؤال مهم در اینجا آن است که این آیات چگونه آیاتی است و این معارف چگونه در قرآن بیان شده است؟ در مقابل این سؤالات، پرسشهای دیگر نیز مطرح میشود که چرا این صراحت در گفتار و کلمات در خصوص مهدویت در قرآن بیان نشده است.
وی افزود: در کتاب «المحجّة فى ما نزل فى القائم الحجّة(علیه السلام)» که توسط مرحوم سیدهاشم بحرانى و با بهرهگیرى از دهها جلد کتب تفسیر و حدیث، تألیف شده، در مجموع 132 آیه از آیات کریمه قرآن ذکر شده و نظیر این کتاب فراوان است که آیات فراوانی از 200 آیه به بالا در زمینه مهدویت بیان شده است.
این کارشناس تخصصی حوزه مهدویت کشور تصریح کرد: برای یافتن کلیدواژههای قرآنی و مهدوی نیازمند واژهشناسی تخصصی در زمینه امام حی و حجت حی در قرآن هستیم و این مسئله دقتهای فراوانی را طلب میکند.
اصل عقلی قرآنی در صدور آیات مهدوی
حاتمی با اشاره به اصل عقلی قرآنی در صدور آیات مهدوی افزود: وقتی قرآن کریم بر پیامبر(ص) نازل شد، بسیاری از مردم برای فهم آیات به سراغ پیامبر(ص) رفته و سؤالاتی را از ایشان میپرسیدند؛ این روند ادامه داشت تا زمان امام علی(ع) نیز چنین بود و سؤالات قرآنی از محضر این امام و ائمه دیگر پرسیده میشد؛ در واقع پیامبر(ص) و ائمه(ع) همگی مبین قرآن بودند.
وی گفت: این ویژگی دربردارنده یک سری قیود دیگر است که در حقیقت معرف شخصیت اصلی این بزگواران است؛ قطعاً با اینکه خود قرآن برای فهم همه صادر شده است ولی معانی عمیق قرآن بدون استفاده از مبینان و مفسران حقیقی قرآن امکان ندارد؛ به همین دلیل است که این سؤالات از پیامبر(ص) پرسیده میشد زیرا از همان ابتدا نیز با توجه به روشن بودن آیات، نیاز به تفسیر به شدت حس میشد.
این مدرس حوزه اظهار کرد: استدلال عقلی اول اینکه در هر دورهای نیازمند امام و مبین و مفسر حقیقی قرآن هستیم تا راه را از این کتاب بجوییم زیرا قرآن تمامی معارف خود را در ظاهر آیات بیان نفرموده است و دست یافتن به بطن آیات نیازمند حضور معصوم است.
آیات مهدویت در قرآن به چند شکل مطرح شده است
این کارشناس مهدوی کشور گفت: آیات مهدویت در قرآن به چند شکل مطرح شده است که برخی از آنها صریح است و برخی از آنها به شکل قوانین کلی و عام بیان شده است که با استفاده از روایات این قوانین و ارتباطش با امام مشخص میشود.
وی گفت: برخی آیات دیگر نیز به هیچ عنوان شاید در نگاه ظاهری در نگاه اول مشخص نباشد که این آیه مرتبط با موضوع مهدویت است ولی تفسیر خود امام است که راه را برای ما روشن میکند.
حاتمی تصریح کرد: از مهمترین منابع اصلی ما برای استخراج این آیات، روایاتی هستند که از پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) در دست ما وجود دارد و ما با استفاده از این روایات به کنه مطالب قرآنی پی میبریم؛ به همین واسطه پس از جمعآوری این آیات بسیاری از کلیدواژههای آیات مهدوی نیز استخراج میشود.
وی گفت: کلماتی مانند شمس، آب، حی، صالحین، اهل ذکر و... همگی در روایات ما به حضرت مهدی(عج) و ائمه(ع) بر میگردد که نشانگر این مطلب است که چگونه خداوند در لابه لای آیات الهی این معارف را بیان کرده است.
حاتمی تأکید کرد: رمز این کار نیز امتحان ولایت مردم است؛ مردمی که خود را از این تفسیر بینیاز دیدند گمراه و مردمی که خود را به ائمه(ع) نیازمند دیدند، رستگار خواهند بود؛ این امتحان بزرگ الهی در خصوص عدم به کاربردن نام ائمه(ع) در قرآن است.