وی با اشاره به اینکه واژه ولایت از ریشه «و ل ی» و به معنای محبت و سرپرستی امور است، بیان کرد: این واژه در لغت معمولاً به دو امری اطلاق میشود که در کنار یکدیگر قرار میگیرند؛ بهگونهای که مکمل هم هستند. وی برای تقریب ذهن به مثال چای و قند اشاره کرد که گویی هویت یکی بدون دیگری ناقص است.
فراهانی در ادامه به نقد دیدگاه اهل سنت در این باره پرداخت و اظهار کرد: آنان ولایت را عمدتاً به معنای «محبت» تعبیر کرده و این برداشت را به حدیث غدیر نیز تعمیم دادهاند. هدف پیامبر اکرم(ص) از نگاه داشتن مردم به مدت سه روز در منطقه غدیر، صرفاً ابراز دوستی با حضرت علی(ع) نبوده، بلکه مسئله اصلی و محوری در آن واقعه، موضوع «سرپرستی و رهبری» جامعه اسلامی بوده است.
فراهانی در ادامه با تبیین ادله نقلی و عقلی ولایت فقیه، «لزوم برقراری نظم در جامعه» را یکی از اصلیترین مبانی عقلی برشمرد و تأکید کرد: حاکمیت برای جلوگیری از هرجومرج در جامعه بشری ضرورتی اجتنابناپذیر است. وی مبنای دیگر را «ضرورت اجرای احکام الهی» نظیر نفی سبیل، اقامه نماز، زکات و حج دانست که تحقق آنها در سایه یک حاکمیت میسر میشود.
وی همچنین با تمایز میان مفهوم «ولایت» و «وکالت»، اظهار کرد: در وکالت، موکل حق عزل وکیل و تعیین چارچوب اختیارات او را دارد، اما ولایت منصبی است که از جانب خداوند به فقیه اعطا شده و مردم با بیعت خود آن را میپذیرند. بر این اساس، ولایت فقیه امری «انتصابی» از سوی ائمه(ع) است، نه «انتخابی»؛ و نقش مردم، پذیرش و مقبولیت بخشیدن به این نصب (به صورت عام یا خاص) است.
فراهانی با اشاره به ادله روایی ولایت فقیه، بر ضرورت رجوع به فقهای واجد شرایط در «حوادث واقعه» تأکید کرد و افزود: طبق فرموده امام زمان(عج)، فقها حجت ایشان بر مردم و خود حضرت حجت خدا بر آنان هستند.
وی با تبیین ویژگیهای ولیفقیه از جمله «مخالفت با هوای نفس، صیانت از نفس، حفاظت از دین و اطاعت از مولا»، اظهار کرد: در صورت واجد شرایط بودن، اطاعت از او حتی بر سایر مراجع نیز واجب است؛ فتوایی که آیتالله مکارم شیرازی نیز صراحتاً بر آن تأکید کردهاند.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع) «مقبوله عمربنحنظله» را از مستندات اصلی این بحث برشمرد و گفت: امام صادق(ع) در این روایت، شیعیان را از مراجعه به نهادهای قضایی حکومت جور نهی کرده و فقهای دینشناس را به عنوان «حاکم» منصوب فرمودهاند. این روایت نشان میدهد که اختیارات فقیه صرفاً محدود به قضاوت نیست، بلکه شامل حکمرانی و اداره جامعه نیز میشود.
وی با بیان اینکه نظام جمهوری اسلامی بر پایه ولایت فقیه استوار است، به اهمیت اصل ۱۱۰ قانون اساسی پرداخت. فراهانی بیان کرد در تدوین اولیه قانون اساسی توسط شهید بهشتی، به بحث «ولایت مطلقه» به شکل کامل توجه نشده بود، اما با پیگیریهای شهید علمالهدی و انتقال موضوع به امام خمینی(ره)، ایشان دستور گنجاندن این اصل را صادر کردند. وی همچنین نسبت به تلاش برخی جریانها برای کمرنگ کردن نقش ولیفقیه در سالهای اخیر هشدار داد.
فراهانی با تفکیک میان مشروعیت و مقبولیت، تصریح کرد: ولایت فقیه گرچه مشروعیتی الهی و انتصابی دارد، اما برای تحقق و اجرایی شدن نیازمند مقبولیت و پذیرش مردمی است.
وی در پایان بیان کرد: هرچند ولیفقیه در نظام ایران باید تابعیتی ایرانی داشته باشد، اما قلمرو ولایت او شامل تمامی شیعیان و مسلمانان جهان است؛ البته این امر باید با رعایت ملاحظات و پذیرش مردمی در سایر کشورهای اسلامی صورت گیرد تا شائبه دخالت در امور داخلی آنها ایجاد نشود.
انتهای پیام