فیلم | مسجدی به نام مکه

به گزارش ایکنا، مسجد مکه، یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای تاریخی شهر حیدرآباد در ایالت تِلَنگانا و از مهم‌ترین یادگارهای معماری اسلامی در منطقه دِکَن هند است. این مسجد در قلب شهر قدیم حیدرآباد قرار گرفته است و همچنان به عنوان یکی از مساجد مهم و فعال شهر شناخته می شود.

این باور وجود دارد که موی حضرت محمد (ص) در این مسجد نگهداری می شود و احتمالا مهمترین دلیل تقدس و پر اهمیت بودن این مسجد هم همین است.

مسجد مکه در زمان سلطنت محمد قلی قطب شاه در سال 1611 میلادی ساخته شده است. با سه نمای قوسی از یک قطعه گرانیت حک شده که پنج سال طول کشید تا به معدن برسد. بیش از 8000 کارگر برای ساخت مسجد کار کردند. محمد قلی قطب شاه شخصاً سنگ بنای احداث این بنا را گذاشت.

ظرفیت مسجد حدود ۱۰ هزار نمازگزار بوده  و از این نظر نیز در شمار مساجد بزرگ هند قرار دارد. نام «مسجد مکه» نیز با یک روایت تاریخی و مذهبی پیوند خورده است. بر اساس سنت تاریخی رایج درباره این بنا، خاکی از سرزمین مکه به حیدرآباد آورده شد و از آن برای ساخت آجرهایی استفاده شد که در بخشی از ساختار مسجد، به‌ویژه در ارتباط با طاق مرکزی، به کار رفت. به همین دلیل این مسجد به نام مکه شناخته شد.

یکی از ویژگی‌های برجسته مسجد، استفاده گسترده از گرانیت است؛ مصالحی که با جغرافیای طبیعی دِکَن نیز ارتباط مستقیم دارد.

سقف نمازخانه بر مجموعه‌ای از طاق‌ها استوار است و نمای اصلی با طاق‌های بزرگ و عمیق طراحی شده است. ترکیب طاق‌ها، ستون‌ها، گنبدها و مناره‌ها، به بنا ظاهری باشکوه و در عین حال متناسب با سنت معماری دِکَن بخشیده است.

یکی از شگفت‌انگیزترین عناصر مسجد، ستون‌ها و قطعات عظیم گرانیتی آن است. در بخش مربوط به محراب، دو ستون بزرگ هشت‌ضلعی از قطعات سنگ یکپارچه ساخته شده‌اند و این عناصر سنگین، در کنار طاق‌ها و گنبدها، نقش مهمی در استحکام و جلوه بصری بنا دارند. اداره گردشگری تِلَنگانا نیز به همین ستون‌های عظیم گرانیتی اشاره کرده است. بنابراین معماری مسجد مکه بیش از آنکه بر تزئینات سطحی و پرکار متکی باشد، بر عظمت حجم، تناسبات، طاق‌های سنگین و مهارت در تراش و جابه‌جایی سنگ استوار است.

علاوه بر این آیه‌های قرآن به زیبایی روی ستون‌ها طاق‌های مسجد مکه نوشته شده اند و همین موضوع باعث تمایز بیش از اندازه‌ی آن با مساجد دیگر شده است.

حیاط وسیع مسجد نیز بخشی مهم از تجربه معماری این بنا است. این فضا نه تنها مقدمه‌ای برای ورود به نمازخانه اصلی به شمار می‌رود، بلکه در شکل‌گیری هویت تاریخی مجموعه نیز نقش دارد. در منابع موجود به وضوخانه، ساعت آفتابی و دیگر عناصر خدماتی تاریخی در مجموعه هم اشاره شده است.