یک هفته با فرهنگ و هنر

به گزارش ایکنا، در ساعات منتهی به لحظه تحویل سال نو و در شرایطی که سومین هفته از روزهای پرالتهاب جنگ و سایه سنگین بحران را پشت سر می‌گذاریم، سال ۱۴۰۴ با تمام روزهای سخت، پرحادثه و نفس‌گیرش به ایستگاه آخر رسیده است. امروز، در این واپسین روز از اسفندماه، تقویم ورق می‌خورد و طبیعت با تمام قوا آغاز بهاری دیگر را نوید می‌دهد. در این لحظات حساس که با بیم و امید گره خورده است، دعای مشترک و آرزوی قلبی همه ما این است که برخلاف سالی که با تلخی و سختی‌های فراوان به پایان رسید، سال جدید طلیعه‌ای برای آرامش، عبور از روزهای تاریک و آغاز فصلی متفاوت، روشن و پرامید باشد. به امید آنکه بهار پیش رو، مرهمی بر زخم‌های سال گذشته بگذارد و روزگارانی سرشار از صلح و سرزندگی را به ارمغان بیاورد.

قافله هم‌بستگی؛ از سوگ رهبر تا بلندای وحدت و واکنش‌های جهانی

در شرایطی که رسانه‌های بیگانه در تلاش برای پمپاژ ناامیدی هستند، حضور منسجم اهالی فرهنگ نشان‌دهنده بیداری و هوشیاری جامعه نخبگانی کشور است. خبرگزاری ایکنا در سلسله قسمت‌هایی از روایت «از سوگ رهبر تا بلندای وحدت» به سراغ حجت‌الاسلام والمسلمین علی قهرمانی، نویسنده، پژوهشگر، مدرس حوزه و دانشگاه رفته است که پیام او را خطاب به ملت شریف، نجیب، متحد و همیشه در صحنه ایران دریافت کردیم. در امتداد این پویش عظیم ملی، چهره‌های شاخص دیگری نیز به میدان آمدند و با قلم و بیان خود، بر تداوم مسیر مقتدرانه انقلاب تأکید کردند.

در این راستا، شاهد صدور پیام‌ها و دل‌نوشته‌های شخصیت‌های برجسته‌ای همچون الهه آخرتی (نویسنده، پژوهشگر و مترجم حوزه ادبیات مقاومت)، غلامرضا کافی (شاعر و استاد دانشگاه شیراز)، حجت‌الاسلام حمیدرضا رشدی (نویسنده و پژوهشگر ادبیات دینی)، سیده‌کبری حسینی‌بلخی (شاعر ادبیات پایداری، مقاومت و اهل کشور افغانستان)، معصومه هرمزی‌مقدم (شاعر ادبیات پایداری) و محمود شریفی (شاعر و نویسنده اهل‌بیت(ع)) بودیم.

همچنین در ادامه این مسیر روشن، اندیشمندان و هنرمندان دیگری چون محمدرضا رمزی‌اوحدی (نویسنده و پژوهشگر علوم قرآنی و حدیث)، محسن پرویز (نویسنده، دبیر پیشین انجمن قلم و دبیر جایزه جهانی فلسطین)، ناصر دوستی (شاعر و محقق ادبیات پایداری و مقاومت)، رضا اسماعیلی (شاعر ادبیات انقلاب و دفاع مقدس و دبیر ادوار مختلف جایزه ادبی «قلم زرین»)، سمیرا اکبری (نویسنده حوزه ادبیات پایداری و مقاومت) و سید حکیم‌بینش (نویسنده و شاعر ادبیات مقاومت از کشور افغانستان) پیام‌های تسلیت و تجدید عهد خود را منتشر کردند تا نشان دهند که مرزهای مقاومت فرهنگی، فراتر از جغرافیای سیاسی، قلب تمامی آزادگان منطقه را به هم پیوند داده است.

واکنش نخبگان جهانی، اورهان پاموک و محکومیت «ترور زیبایی»

ابعاد این جنایت بزرگ تنها به داخل مرزهای ایران محدود نماند و وجدان‌های بیدار در سراسر جهان را به واکنش واداشت. بعد از ترور ناجوانمردانه و بزدلانه رهبر فرزانه و شهید کشورمان؛ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(ره) و آغاز تعدی و تجاوز رژیم غاصب صهیونی همراه با آمریکای جنایتکار بر جای جای این سرزمین مهربان، ایران جان؛ جمعی از نویسندگان شهیر جهانی، برندگان جایزه نوبل، متفکران و فیلسوفان نواندیش در سراسر جهان نسبت به این تعدی و تجاوز واکنش نشان داده‌اند که در ادامه بخشی از این واکنش‌ها را با هم مرور می‌کنیم.

یکی از مهم‌ترین و بازتابافته‌ترین واکنش‌ها در سطح بین‌المللی، متعلق به یکی از مفاخر ادبیات همسایه است. اورهان پاموک؛ نویسنده مشهور کشور ترکیه و برنده نوبل ادبیات در یادداشتی که در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر کرده درباره پیوندهای فرهنگی میان کشورهای منطقه با تمدن و فرهنگ ایران چنین نوشته است: قلب من برای شیراز و اصفهان می‌لرزد. تخریب میراث فرهنگی ایران، تخریب بخشی از روح من است. شرق و غرب در حال نابودی پلی هستند که قرن‌ها فرهنگ و هنر روی آن بنا شده بود. این جنگ، ترور زیبایی است.

ادامه گزارش را از اینجا بخوانید

چکامه‌های بیداری و تجدید بیعت در آینه شعر

ادبیات پارسی در طول تاریخ هزارساله خود، همواره پناهگاه و راوی صادق دردهای مشترک و حماسه‌های بزرگ این مرز و بوم بوده است. در روزهایی که احساسات ملی در نقطه جوش خود قرار دارد، شاعران متعهد با درک درست از رسالت تاریخی خود، کلمات را به خط مقدم نبرد شناختی آورده‌اند. در پی حضور پرشور و حماسی مردم در خیابان‌ها و اعلام وفاداری به آرمان‌های انقلاب، جامعه ادبی نیز سکوت نکرد و با خلق آثاری ماندگار، این لحظات تاریخی را در حافظه زمان ثبت کرد.

در همین راستا، محمد رسولی؛ شاعر انقلابی و متعهد کشورمان، پس از نخستین راهپیمایی باشکوه مردم در روز قدس در پس بیعت ملت منسجم، متحد و بصیر ایران با حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای به عنون سومین رهبر انقلاب؛ قطعه شعری را در اختیار ایکنا قرار داده است.

در ادامه قطعه شعر «پسر نمایانگر پدر شد»؛ سروده محمد رسولی را با هم مرور می‌کنیم:

چرا نشستی دل رمیده؟ رسیده از یارمان پیامی

عجب خطوط بلند قدی، عجب بیانی، عجب کلامی

ز کوی او نامه‌ای رسیده، بخوان و بگذار روی دیده

به زخم دل‌های داغ‌دیده چه مرهمی شد، چه التیامی

دوباره آیینه‌ای ز یار و دوباره آن قد استوار...

از خاطرات سادگی تا مسئولیت‌پذیری اجتماعی هنرمندان

در روزهایی که فقدان رهبر شهید، قلب‌های بسیاری را آکنده از اندوه کرده است، مرور خاطرات دیدارهای مستقیم و بی‌واسطه اقشار مختلف هنرمندان با ایشان، ابعاد پنهان، لطیف و جذابی از شخصیت این عالم فرزانه و ادیب را نمایان می‌کند. جواد اردکانی، کارگردان سینما و تلویزیون در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه توفیق داشته است علاوه بر دیدارهای عمومی، چند مورد در جمع‌های محدود و خصوصی نیز با رهبر انقلاب دیدار و گفت‌وگو داشته باشد، اظهار کرد:

در این دیدارها که معمولاً با حضور جمعی حدود ۱۰ تا ۱۵ نفر برگزار می‌شد، فرصت گفت‌وگوی رو در رو با ایشان فراهم می‌شد و ایشان با رویی گشاده به پرسش‌ها پاسخ می‌دادند و حتی خودشان نیز سؤال می‌کردند. آنچه در این دیدارها بیش از هر چیز جلب توجه می‌کرد، سادگی، تواضع و آرامشی بود که در رفتار ایشان دیده می‌شد.

وی ادامه داد: وقتی در حضور ایشان قرار می‌گرفتیم، احساس نمی‌کردیم در حال صحبت با عالی‌ترین مقام کشور هستیم، بلکه فضا آنقدر صمیمی و آرام بود که گویی با امام جماعت مسجد محل یا دوستی قدیمی گفت‌وگو می‌کنیم. بعد از پایان جلسه و وقتی از مراسم بیرون می‌آمدیم، تازه به خودمان می‌گفتیم که با چه شخصیت بزرگی دیدار و گفت‌وگو داشته‌ایم. این تجربه مشترک بسیاری از افرادی است که توفیق دیدار با ایشان را داشته‌اند و این ویژگی از بزرگی شخصیت و خودساختگی ایشان ناشی می‌شود.

ادامه مصاحبه را از اینجا بخوانید

مرهمی بر زخم‌های هرمزگان

در کنار این اندوه بزرگ، حس نوع‌دوستی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در میان چهره‌های شناخته‌شده هنری نیز به زیبایی تجلی یافت تا نشان دهد هنر در ایران، از متن جامعه و دردهای آن جدا نیست. پس از حملات اخیر و آسیب دیدن هم‌وطنانمان در جنوب کشور، محمدرضا گلزار در تماس تلفنی با مسئولان استان هرمزگان، ضمن ابراز همدردی با خانواده‌های شهدا، آمادگی خود را برای تقبل هزینه‌های بازسازی مدرسه شجره طیبه میناب اعلام کرده است. این بازیگر همچنین اعلام کرده است که هزینه‌های درمان مجروحان این حادثه را نیز تقبل خواهد کرد.

نظریه رسانه، رمضان و تدارک نوروزی قاب جادو

تقارن روزهای پایانی سال و آغاز نوروز با ماه مبارک رمضان، جلوه‌ای خاص و بی‌نظیر به تولیدات فرهنگی و رسانه‌ای بخشیده است. بررسی رسالت رسانه در این ایام و چگونگی هدایت افکار عمومی به سمت خیر جمعی، از موضوعات کلیدی در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی محسوب می‌شود. محمدصادق دهنادی، پژوهشگر حوزه رسانه و علوم شناختی در گفت‌وگو با ایکنا به تحلیل نقش رسانه در زندگی اجتماعی و فرهنگی پرداخته است که در ادامه می‌خوانیم.

ایکنا در سوالی پیرامون چگونگی ارتقای ظرفیت هنر از سطح سرگرمی به ابزاری راهبردی برای تعمیق ایمان و معنویت پرسید و دهنادی در پاسخی مشروح و تحلیلی چنین گفت:

هنر و رسانه در ذات خود ابزارهایی خنثی نیستند، بلکه حامل معنا، ارزش و جهت‌دهنده به افکار عمومی‌اند و می‌توانند جامعه را به سمت تعالی یا سقوط سوق دهند. اگر کارکرد رسانه را صرفاً در سرگرمی خلاصه کنیم، در واقع ظرفیت تمدن‌ساز آن را نادیده گرفته‌ایم، در حالی که مهم‌ترین کارکرد رسانه آگاهی‌بخشی و شکل‌دهی به نگرش‌هاست. در تفکر دینی اسلام، معنویت محدود به رابطه فرد با خدا نیست، بلکه همه شئون زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی را دربرمی‌گیرد و هر عملی که با نیت الهی و برای خدمت به دیگران انجام شود، طاعت محسوب می‌شود. بنابراین هنر می‌تواند با روایت داستان‌هایی که در آن‌ها شخصیت‌ها در بزنگاه‌های اخلاقی قرار می‌گیرند، مخاطب را در برابر انتخاب‌های واقعی زندگی قرار دهد. اگر در یک سریال نشان داده شود که یک معلم، پزشک، کارمند یا مدیر میان سود شخصی و منفعت عمومی دست به انتخاب می‌زند و آگاهانه خیر جمعی را برمی‌گزیند، این تصویر به الگویی عملی تبدیل می‌شود. همذات‌پنداری مخاطب با چنین شخصیت‌هایی می‌تواند فرآیند بازاندیشی اخلاقی را در جامعه فعال کند. از سوی دیگر، تقویت همبستگی اجتماعی از طریق روایت فداکاری‌ها، خدمات اجتماعی و مسئولیت‌پذیری نیز می‌تواند وحدت ملی را تحکیم کند. هنر دینی اگر به صورت هنرمندانه و غیرشعاری به این مفاهیم بپردازد، قادر است ایمان را از سطح کلام به عرصه عمل روزمره منتقل کند و معنویت را در متن زندگی جاری سازد.

ادامه مصاحبه را از اینجا بخوانید

«ساهره»؛ توفیق سریال‌های معناگرا در قاب رمضان

نمونه بارز و موفق این نگاه معناگرا که دهنادی به آن اشاره کرد، در آنتن ماه مبارک رمضان متبلور شد. سریال «ساهره» به سفارش سیمافیلم و به کارگردانی حمیدرضا لوافی در ۳۰ قسمت تولید شده و ماه مبارک رمضان امسال هر شب بعد از اذان از شبکه سه سیما روی آنتن است. این سریال تا قسمت 25 آن  بیش از ۸ میلیون در تلوبیون دیده شده است و رضایتی ۹۲ درصدی برای آن ثبت شده است. «ساهره» سریال رمضانی سیمافیلم برای شبکه سه بوده که به دلیل فضای معناگرا مورد استقبال زیاد قرار گرفت و در فضای مجازی هم یکی از پربازدیدتربن سریال های سال های اخیر در تلوبیون بوده است. پخش این سریال در روزهای پایانی قرار دارد و تا آخر هفته پرونده آن بسته خواهد شد.

تدارک ویژه نوروزی؛ از مدافعان حرم تا حماسه مجنون

با نزدیک شدن به نوروز، سبد فرهنگی خانواده‌های ایرانی با تولیدات تازه پربارتر می‌شود. تلویزیون تدارک ویژه‌ای برای این ایام دیده است. سریال «بیگانگان» به کارگردانی راما قویدل، تهیه‌کنندگی اکبر تحویلیان و نویسندگی علیرضا اسحاقی تولید و ایام نوروز ساعت ۲۰:۳۰ از شبکه سه روانه آنتن خواهد شد. این مجموعه که داستان آن در سال ۱۳۹۶ رخ می‌دهد، روایتگر ماجرای پزشک جوانی به نام دکتر الوند است که قصد ادامه تحصیل در آلمان را دارد اما در مسیر خدمت با پزشکان بدون مرز و همراهی با مدافعان حرم، وارد بحران‌های منطقه می‌شود. قصه‌ای از اسارت، مقاومت و رهایی که در دل گروه‌های تکفیری داعش روایت می‌شود. این سریال از تولیدات مرکز سیمافیلم است.

در عرصه شبکه نمایش خانگی نیز شاهد یک رویداد مهم سینمایی هستیم. فیلم سینمایی «مجنون» به کارگردانی مهدی شامحمدی و تهیه‌کنندگی عباس نادران از جمعه، ۲۹ اسفند ماه، به صورت آنلاین در فیلیمو اکران می‌شود. این فیلم روایتی از حماسه مهدی و مجید زین‌الدین در جزیره مجنون و عملیات خیبر را به تصویر می‌کشد. «مجنون» پیش‌تر در چهل و دومین جشنواره فیلم فجر، بهترین فیلم جشنواره شد و توانست ۴ سیمرغ بلورین این رویداد سینمایی را به دست آورد و اکنون فرصتی بی‌نظیر برای تماشای این حماسه در ایام نوروز فراهم شده است.

ادبیات مناجات در خلوت سحرهای ماه مبارک

ماه رمضان، بهار قرآن و فصل خلوت بی‌واسطه با معبود است. در این میان، زبانی که انسان معاصر برای نیایش با پروردگار خود برمی‌گزیند، اهمیتی ویژه میابد. عباس حسین‌نژاد، مدیر دفتر طنز حوزه هنری و نویسنده کتاب‌های «مناجات‌نامه» و «خدایانامه»(از تولیدات انتشارات سوره مهر)، در گفت‌وگو با ایکنا به تشریح تجربه شخصی خود در نگارش مناجات‌نامه‌هایی با زبان صمیمی، بی‌تکلف و نزدیک به زیست انسان معاصر پرداخت.

وی با اشاره به بهره‌گیری از فرصت کوتاه سحرگاهی در سال‌های گذشته، گفت: همیشه سعی می‌کردم آن حدود هشت دقیقه‌ای را که برای احتیاط بین اذان و اقامه صبح توصیه می‌شود، غنیمت بدانم. این مسئله به‌ویژه در ماه رمضان که اغلب بیدار هستیم و دل‌ها آمادگی بیشتری دارد، پررنگ‌تر بود و همین زمان‌های کوتاه کم‌کم به فرصتی جدی برای نوشتن تبدیل شد.

حسین‌نژاد افزود: نوشتن مناجات در ابتدا با نیت انتشار کتاب نبود، بلکه از دل یک نیاز شخصی آغاز شد. در آن لحظه‌ها، شروع به نوشتن حرف‌های دلم با خدا کردم؛ با همان زبان صمیمی که در خلوت‌هایم داشتم. باور من همواره این بوده که باید بتوان با خدا راحت حرف زد و وقتی این گفت‌وگو را مکتوب می‌کردم، تلاش داشتم همان صمیمیت حفظ شود و حتی گاهی با نگاهی لطیف و اندکی طنز همراه باشد.

ادامه مصاحبه را از اینجا بخوانید

دعای بهار و امید به رستگاری

در کنار این، صاحب این قلم و نگارنده این سیاهه، از صمیم قلب آرزومند است که سال نو، سالی پر از خیر و برکت برای همه ایرانیان باشد. مملو از آرامش، سرزندگی، به دور از هر تعدی، تجاوز و از همه مهمتر سال پیروزی ملت ایران بر تمامی بدخواهان این سرزمین! سالی که در آن، غم‌ها التیام یابند، شادی‌ها فراگیر شوند، و ایران عزیز، به سوی قله‌های پیشرفت و شکوفایی گام بردارد. سالی که یاد و خاطره‌ درگذشتگان، همواره در قلب‌هایمان زنده باشد و ما را به سوی اهداف والاتر رهنمون سازد. به امید آنکه در سال جدید، ذیل زعامت رهبری جدید و با تکیه بر وحدت کلمه، شاهد اعتلا و درخشش روزافزون فرهنگ و هنر در ایران سربلند باشیم. نوروزتان پیروز و بهارتان جاودان.